ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี

ศูนย์ข้อมูลข้าวตลาดเฉพาะ

ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี

image

ประวัติพันธุ์

จังหวัดอุบลราชธานีมีการค้นพบภาพเขียนสียุคก่อนประวัติศาสตร์ที่ผาแต้มมีอายุราว 3,000 ปี ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกสุดของประเทศไทยอําเภอโขงเจียม โดยหนึ่งในนั้นพบภาพวาด “ควายไถนา” สะท้อนถึงการเป็นพื้นที่ที่มีการทํานาเพาะปลูกข้าวเก่าแก่ของโลก และปัจจุบันประชากรส่วนใหญ่ของจังหวัด อุบลราชธานียังประกอบอาชีพเกษตรกรรมหรือทํานาเป็นอาชีพหลัก

ในปี 2524 กรมส่งเสริมการเกษตรได้มีการส่งเสริมการปลูกข้าวหอมมะลิอย่างเป็นทางการในจังหวัดอุบลราชธานีจึงได้ขยายพื้นที่เพาะปลูกครอบคลุมทุกอําเภอ ควบคู่กับการปลูกข้าวเหนียวไว้บริโภคและปลูกข้าวหอมมะลิไว้จําหน่ายเป็นส่วนใหญ่ ในปีต่อๆมาจังหวัดอุบลราชธานี ก็จัดประกวดข้าวหอมมะลิทุกๆ ปี ในงานกาชาดและงานประจําปีของจังหวัด (ปลายเดือนธันวาคมถึงต้นเดือนมกราคม) เพื่อประชาสัมพันธ์ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี และกระตุ้นให้เกษตรกรหรือชาวนาปรับปรุงคุณภาพข้าวหอมมะลิตามความต้องการของตลาดทั้งตลาดภายใน และต่างประเทศ ผลการจัดประกวดข้าวหอมมะลิทุกๆ ปีตั้งแต่ พ.ศ. 2525 จนถึงปัจจุบัน ทําให้ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี่มีชื่อเสียงเพราะมีลักษณะเด่น มีกลิ่นหอม เมล็ดข้าวขาวมีความเรียวยาว ขาวใส เป็นเงา มันวาว

และมีรสชาติดี เมื่อหุงหรือต้มแล้วข้าวหอมมะลิอุบลราชธานีจะมีกลิ่นหอม เหนียว และนุ่ม เนื่องจากมียางข้าวเหนียวปนเล็กน้อยจากการที่เกษตรกรจังหวัดอุบลราชธานีได้จัดสรรพื้นที่ส่วนหนึ่งไว้สําหรับปลูกข้าวเหนียวเพื่อไว้บริโภคในครัวเรือน ทําให้ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานีมีลักษณะเฉพาะตัวและด้วยคุณภาพ และความมีชื่อเสียงของข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี จึงได้รับการยอมรับจากผู้บริโภคเป็นที่ต้องการของโรงสีและ พ่อค้าข้าวทั้งตลาดภายในและต่างประเทศ เช่น จีน ฮ่องกง ไต้หวัน เป็นต้น
 

ลักษณะประจำพันธุ์

ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี (Ubon Ratchathani Hommali Rice หรือ Khao Hommali Ubon Ratchathani) หมายถึง ข้าวเปลือก ข้าวกล้อง และข้าวขาว ที่แปรรูปมาจากข้าวหอมมะลิพันธุ์ข้าวขาวดอก มะลิ 105 และ กข 15 ซึ่งปลูกในเขตพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี ในฤดูนาปี ข้าวมีเมล็ดเรียวยาว ถ้าเป็นข้าวขาว จะมีสีขาวใส เป็นเงา มันวาว มีท้องไข่น้อยกว่าร้อยละ 6 เมื่อนํามาหุงสุกจะมีกลิ่นหอมและมีความเหนียวนุ่มมียางข้าวเหนียวปนเล็กน้อยเนื่องจากมีพันธุ์ข้าวเจือปนอยู่ตั้งแต่ในแปลงนา เป็นผลจากเกษตรกรจังหวัด อุบลราชธานีได้จัดสรรพื้นที่ส่วนหนึ่งไว้สําหรับปลูกข้าวเหนียวเพื่อไว้บริโภคในครัวเรือน

 

ความสัมพันธ์กับแหล่งภูมิศาสตร์

ลักษณะภูมิประเทศ จังหวัดอุบลราชธานีมีลักษณะภูมิประเทศทั่วไปเป็นที่ราบลุ่มและที่ดอน สูงจากระดับน้ำทะเล 140 - 180 เมตร พื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้และแหล่งน้ำ แหล่งน้ำที่สําคัญได้แก่ แม่น้ำโขง แม่น้ำมูล แม่น้ำชี ลําเซบก ลําเซบาย ตลอดจนลําโดมน้อย ลําโดมใหญ่ แหล่งน้ำธรรมชาติเหล่านี้ ก่อให้เกิด ความอุดมสมบูรณ์เป็นที่กักเก็บน้ำไว้ใช้ในยามขาดแคลน ลักษณะของดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วนปนทราย ซึ่งเป็นดินที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี

ลักษณะภูมิอากาศ จังหวัดอุบลราชธานีได้รับอิทธิพลของมรสุมที่พัดประจําฤดูกาล 2 ชนิด คือ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งพัดพามวลอากาศเย็นและแห้งจากประเทศจีนเข้าปกคลุมประเทศไทย ตั้งแต่กลางเดือนตุลาคม ถึงประมาณเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งอยู่ในช่วงฤดูหนาวของประเทศไทยทําให้จังหวัดอุบลราชธานีมีอากาศหนาว เย็นและแห้งทั่วไป และมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดพามวลอากาศชื้นจากทะเลและมหาสมุทรเข้าปกคลุม ประเทศไทยในช่วงฤดูฝนตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคมถึงประมาณกลางเดือนตุลาคมทําให้มีฝนตกชุกทั่วไปมีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยตลอดทั้งปีอยู่ระหว่าง 1,600 - 1,800 มิลลิเมตร ซึ่งเป็นสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมกับ การเจริญเติบโตของข้าวหอมมะลิอุบลราชธานี

จากลักษณะภูมิประเทศและลักษณะภูมิอากาศดังกล่าว ทําให้ข้าวหอมมะลิอุบลราชธานีที่ปลูกในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี มีรสชาติและลักษณะที่แตกต่างไปจากข้าวหอมมะลิที่ปลูกในพื้นที่จังหวัดอื่น กล่าวคือข้าวมีเมล็ดเรียวยาว ถ้าเป็นข้าวขาวจะมีสีขาวใส เป็นเงา มันวาว มีท้องไข่น้อยกว่าร้อยละ 6 มีความยาว มากกว่า 7 มิลลิเมตร สัดส่วนความยาวต่อความกว้างมากกว่า 3.2 มิลลิเมตร เมื่อนํามาหุงสุกจะมีกลิ่นหอม และมีความเหนียวนุ่ม มียางข้าวเหนียวปนเล็กน้อยเนื่องจากมีพันธุ์ข้าวเหนียวเจือปนอยู่ตั้งแต่ในแปลงนา เป็นผลจากที่เกษตรกรจังหวัดอุบลราชธานีได้จัดสรรพื้นที่ส่วนหนึ่งไว้สําหรับปลูกข้าวเหนียวเพื่อไว้บริโภคในครัวเรือน

 

คุณค่าทางโภชนาการ

ข้าวหอมมะลิจังหวัดอุบลราชธานีนั้นมีความพิเศษเป็นเอกลักษณ์ คือมีกลิ่นหอม เมล็ดใส เรียวยาว เมื่อหุงหรือต้มแล้วจะหอม นุ่ม และรสชาติดี มีประโยชน์และคุณค่าทางโภชนาการ อุดมด้วยสารอาหาร วิตามิน และเเร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกายมากมาย เช่น คาร์โบไฮเดรต โปรตีน วิตามิน ตลอดจนสรรพคุณทางโภชนบำบัด

 

ได้รับการรับรอง ข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) 26 พฤษภาคม 2559

ด้านบน