ข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์

ศูนย์ข้อมูลข้าวตลาดเฉพาะ

ข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์

image

ประวัติพันธุ์

พื้นที่ทุ่งสัมฤทธิ์เป็นเขตเกษตรกรรมที่สําคัญแห่งหนึ่งของภาคตะวันออกเฉียงเหนือและเป็นสถานที่ทางประวัติศาสตร์ที่มีชื่อเสียงคือ วีรกรรมทุ่งสัมฤทธิ์ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ย่าโมนําชาวโคราชสู้รบกับกองทัพเวียงจันทร์จนได้รับชัยชนะ

การปลูกข้าวหอมมะลิในพื้นที่ทุ่งสัมฤทธิ์ คาดว่าเริ่มมีการนําเข้ามาปลูกหลังจากทางราชการมีการปรับปรุงพันธุ์ข้าวหอมมะลิและรับรองพันธุ์ในปี พ.ศ.2502 ในชื่อพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 โดยในปี พ.ศ. 2524 มีโครงการแลกเปลี่ยนพันธุ์ข้าวทําให้ข้าวหอมมะลิมีการปลูกกันอย่างแพร่หลาย “ข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์” เริ่มมีการใช้ชื่อนี้มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นปีที่สหกรณ์การเกษตรพิมายจํากัด ได้รับจดทะเบียนเป็นสหกรณ์การเกษตรในพื้นที่ทุ่งสัมฤทธิ์ และเป็นหน่วยงานหลักในพื้นที่ทําการรวบรวมข้าวหอมมะลิจากกลุ่มเกษตรกร มาทําการผลิต แปรรูป และจําหน่าย ทําให้ชื่อเสียงของข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย ทั้งในและต่างประเทศ
 

ลักษณะประจำพันธุ์

ข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์ (Thoungsamrit Jasmine Ricel Khao Hommali Thoungsamrit) หมายถึง ข้าวเปลือก ข้าวกล้อง และข้าวขาว ที่แปรรูปมาจากข้าวหอมมะลิพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ปลูกในฤดูนาปี บนพื้นที่ ทุ่งสัมฤทธิ์ที่มีชั้นหินเกลือรองรับอยู่ด้านล่างของพื้นที่ ครอบคลุมพื้นที่ 14 อําเภอของจังหวัดนครราชสีมา ทําให้ ข้าวมีเมล็ดเรียวยาว มีกลิ่นหอมตามธรรมชาติ ขอบเขตพื้นที่การปลูกข้าวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ 14 อําเภอ ได้แก่ อําเภอคง อําเภอจักราช อําเภอเฉลิมพระเกียรติ อําเภอชุมพวง อําเภอโนนแดง อําเภอโนนสูง อําเภอบัวลาย อําเภอสีดา อําเภอบัวใหญ่ อําเภอเมืองยาง อําเภอประทาย อําเภอพิมาย อําเภอลําทะเมนชัย และอําเภอห้วยแถลง ของจังหวัดนครราชสีมา

 

ความสัมพันธ์กับแหล่งภูมิศาสตร์

ลักษณะภูมิประเทศ ทุ่งสัมฤทธิ์ครอบคลุมพื้นที่ 14 อําเภอ 113 ตําบล ของจังหวัดนครราชสีมา การเพาะปลูกข้าวขึ้นอยู่กับสภาพ ดินฟ้าอากาศ และอาศัยน้ำฝนเป็นหลัก ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่สูงต่ำสลับกันตามลักษณะพื้นที่ของภาค ตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็นที่ราบสูง พื้นที่ลูกคลื่นลอนพื้นบางส่วนเป็นที่ราบลุ่มริมฝั่งแม่น้ำไหลผ่านความลาดเอียง จากทิศใต้สู่ทิศเหนือ ความสูงจากระดับน้ำทะเล 130 - 267 ตั้งอยู่บนพื้นที่ลุ่มน้ำมูลและลุ่มน้ำชี ด้วยลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความเค็มของดิน และมีชั้นหินเกลือรองรับอยู่ด้านล่างพื้นที่ดินมีการระบาย น้ำที่เลวมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ มีความแห้งแล้งของพื้นที่ สภาพอากาศที่ร้อน 35 - 41 องศาเซลเซียส ปริมาณธาตุ อาหารในดินต่ำ ส่งผลให้ข้าวเกิดความเครียดทําให้หลั่งสารที่ทําให้เกิดความหอม 2-aecty-1-pyrroline (2AP) ใน ปริมาณ 2.27 ไมโครกรัม ในข้าวขัดขาวหอมมะลิทุ่งสัมฤทธิ์ และปริมาณ 2.71 ไมโครกรัม ในข้าวกล้องหอมมะลิทุ่ง สัมฤทธิ์ ซึ่งทําให้ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ของทุ่งสัมฤทธิ์มีความหอมมากกว่าที่ปลูกในพื้นที่อื่นๆ

ลักษณะภูมิอากาศ มี 3 ฤดู คือ ฤดูหนาวอากาศหนาวประมาณ 10 - 20 องศาเซลเซียส ฤดูร้อนอากาศร้อน ประมาณ 35 - 41 องศาเซลเซียส ฤดูฝนอากาศร้อนประมาณ 30 - 38 องศาเซลเซียส โดยฤดูร้อนเริ่มตั้งแต่เดือน กุมภาพันธ์ เดือนพฤษภาคม ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน - เดือนกันยายน ฤดูหนาวเริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม - เดือนมกราคม มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยในรอบ 30 ปี อยู่ที่ 1,207 มิลลิเมตรต่อปี

 

คุณค่าทางโภชนาการ

  • ช่วยบำรุงร่างกาย เพิ่มพลังงานให้กับร่างกาย ฟื้นฟูกำลัง ป้องกันอาการอ่อนเพลีย (วิตามินบี 2)
  • ช่วยเสริมสร้างการเจริญโตของร่างกาย
  • ข้าวกล้องมีสารต่อต้านอนุมูลอิสระ ช่วยชะลอความแก่ชรา (ข้าวกล้องงอก)
  • ช่วยบำรุงผิวพรรณให้เปล่งปลั่งสดใส (วิตามินอี)
  • ข้าวกล้องมีวิตามินบี 3 ซึ่งบำรุงสุขภาพผิวหนังและลิ้นได้
  • ช่วยเสริมสร้างการทำงานของระบบประสาท (โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้าวกล้อง)
  • ข้าวกล้องงอกช่วยป้องกันและลดโอกาสการเกิดโรคความจำเสื่อมหรือโรคอัลไซเมอร์
  • ช่วยแก้อาการเบื่ออาหารได้ (วิตามินบี 2)
  • ช่วยเสริมสร้างกระดูกและฟันให้แข็งแรง (ฟอสฟอรัส)
  • ช่วยป้องกันและเสริมสร้างการสึกหรอของร่างกาย (โปรตีน)


 

ได้รับการรับรอง ข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2559

ด้านบน